«ایکی قاپیلار» یا «دو دری»!!؟؟؟

تغییر اسامی شهرها، روستاها، اماکن و محلات در آذربایجان سابقه­ای یکصد ساله دارد. این جریان­ که از آغاز قرن حاضر و با روی کار آمدن رژیم شوونیستی پهلوی به بهانه­ی ایجاد وحدت ملی به راه افتاده بود با پیروزی انقلاب اسلامی متوقف گردید. هرچند در سی سال گذشته هر از چندگاهی شاهد برخی اقدامات مشابه بوده­ایم اما به جرأت می­توان گفت این تفکر نژادپرستانه، دیگر تمام پایگاه­های دولتی خود را از دست داده است. با همه­ی این اوصاف هنوز در لایه­های مختلف جامعه، افراد و چهره­هایی هستند که خواسته و ناخواسته از به کار بردن اسامی اماکن و مناطق ترکی ابا دارند، لذا ترجیح می­دهند به جای اسامی و واژه­های ترکی از معادل فارسی آن استفاده کنند.

روزنامه­ی اطلاعات در شماره­ی امروز (یکشنبه17 آبان) خود با چاپ سخنان رییس سازمان میراث فرهنگی و گردشگری آذربایجان­شرقی در خصوص بازسازی سرای «ایکی قاپیلار» بازار تبریز آورده است: مرمت و بازسازی سرای «دو دری» (ایکی قاپیلار) بازار تبریز بزودی آغاز می­شود.

هرچند معادل کلمه­ی «ایکی قاپیلار» در فارسی همان « دو دری» و یا «دو درها» است اما بایستی توجه نمود تغییر اسامی اَعلام به هیچ عذر و بهانه­ای جایز نیست چرا که اسامی اماکن، بناها، مناطق جغرافیایی و اشخاص بیانگر فرهنگ، تاریخ، زبان و در یک کلام هویت یک ملت است و تغییرشان خیانت به آن ملت تلقی می­شود.

در هر حال امیدواریم دست­اندرکاران این روزنامه بویژه خبرنگارانش پاسخ قانع کننده­ای به افکار عمومی جامعه و خوانندگان ترک­زبان خود داشته باشند.

قارا توپراغا جیجیکله­نیرم

نقدی بر یک شعر میرزا محمد بخشی

جعفر پوررضوی: گاهاً به این خاک سیاه حسودیم می­شود. آخر این خاک با تمام سردی و سیاهی­اش که مثل ما آدم­ها نیست، وقتی چیزی را به دست می­آورد دیگر سخت بتوان از آن جدایش کرد، و هر چه یافته­اش باارزش­تر، جدا کردنش سخت­تر و محال­تر. اگر لحظه­ای به صدای کلنگ­های سونگون گوش فرادهی و ببینی چگونه آهن و سنگ در هم می­آویزند، شاید با من هم­عقیده شوی. می­بینی که سخت است جدا کردن مس از سنگ و خاک و طلا از آن هم سخت­تر. چه طلاهایی که این خاک با خود دارد. فقط این نیست. حسودی­ام می­شود، آخر این خاک شهریار دارد، شمس و مولانا دارد، ستارخان و باقرخان دارد، پرفسور ذهتابی و نباتی و فضولی را دارد و این اواخر هم که استاد محمد بخشی را به گنجینه­ی باارزش­اش افزود.

پاسخی به اظهارات اخیر نماينده آذربايجان­شرقي در شوراي عالي استان­ها

اخيراً آقاي شهبازيان نماينده محترم آذربايجان­شرقي در شوراي عالي استان­ها، طي سخناني با اشاره به وجود برخي تناقضات در بحث‌‌ تقسيمات كشوري گفته­اند:«در شهري به نام شهرستان ورزقان با 30هزار نفر، يك نماينده دارد ولي شهرستان اهر و هريس كه بيش از 300 هزار نفر جمعيت دارد داراي يك نماينده است كه اميدواريم با عنايت ويژه­ی مسئولان كشوري و تجديدنظر در تقسيمات جديد، حوزه­ی انتخابيه­ی اهر و هريس داراي نماينده‌اي مستقل شوند.» (خبرگزاری فارس ـ 16/07/88)

در اينكه تفكيك حوزه­هاي انتخابيه­ي شهرستان­هاي اهر و هريس با عنايت به جمعيت و وسعت اين منطقه امري لازم و ضروريست هيچ شك و شبهه­اي وجود ندارد و انتظار مي­رود مسئولين محترم مربوطه، تحقق اين خواسته و انتظار مهم مردم منطقه را در اولويت برنامه­هاي خويش قرار دهند. اما آنچه كه در اين ميان تعجب و حيرت ما و شهروندان فهيم شهرستان ورزقان را برانگيخته اين است كه اولاً نماينده محترم استان در شوراي عالي استان­ها با استناد به كدام منبع، آمار شهرستان 50 هزار نفري شهرستان ورزقان را به نصف تقليل مي­دهند و ثانياً حتي اگر جمعيت شهرستان ورزقان را همانطوري كه آقاي شهبازيان فرموده­اند 30 هزار نفر فرض كنيم باز سوال اينجاست؛ براي طرح موضوع تفكيك حوزه­ي انتخابيه دو شهرستان مستقل از همديگر كه بي­شك حق مسلم و بديهي شهروندان اهر و هريس است چرا بايستي پاي يك شهرستان ديگر را به ميان آورد؟ آيا برخورداري شهرستان ورزقان از كرسي نمايندگي مستقل در مجلس شوراي اسلامي منافي با موضوع تفكيك حوزه­ي انتخابيه­ي ديگر شهرستان­هاي استان است؟ و يا اينكه تنها مشكل موجود و باقيمانده در تفكيك حوزه انتخابيه اين دو شهرستان، ورزقان است و بس!؟

برادر بزرگوار! در اينكه تقسيمات جغرافيايي استان­ها و شهرستان­هاي كشور داراي نقصان است ما نيز با شما هم عقيده­ايم ولي انتظار داريم به جاي ايجاد تنش و التهاب ما بين شهروندان سه شهرستان همجوار، از حق طبيعي مردم شهرستان­هاي اهر و هريس با استناد به جمعيت، وسعت و محروميت اين دو شهرستان دفاع كنيد و اتحاد و همگرايي شهروندان اين منطقه را بر منافع شخصي و آني خود و يك عده­ي ديگر ترجيح دهيد.

نقي نصيري/رييس شوراي اسلامي شهر ورزقان

«اووچو ماحمید» و «سیرلی دولچا» تورکجه دیلینده یازیلمیش بیر اوشاق کیتابی­نین آدی­دیر. بو کؤچورمه کیتاب، بئش مین تیراژدا تبریزین «فخرآذر» انتشاراتی طرفیندن یایینلانیب. بو 16 صحیفه­لیک کیتاب­دا ایکی اوشاق ناغیلی توپلانیب.

کیتابی تهیه ائتمک اوچون بو عونوان­لارا باش وورا بیلرسیز:

۱.تبریز: اختر، ارک و سعادت انتشاراتی

۲.تهران: اندیشه نو انتشاراتی

۳.کرج: پینار انتشاراتی

۴.ورزقان: عمومو کیتابخانا

 احمد حسن­نژاد ـ 9276 911 0914

پسیانِ ما

کوچک که بودم* یک همکلاسی داشتم به اسم «محمد پسیان». پدرش نصرت خان نام داشت. می­گفتند خانزاده هستند و اصالت­شان به ارباب­های سهرون** می­رسد. اما ما چون نشانی از شوکت و جلال خان و ارباب­زادگی در نصرت خان و خانواده­اش نمی­یافتیم، باورش نمی­کردیم. رابطه­ی من و محمد خوب بود. پشت یک میز و صندلی می­نشستیم. هیکل­اش درشت بود. هر زمان فوتبال بازی می­کردیم بچه­ها از رو در رو شدن با وی در هراس بودند. با همه­ی این اوصاف، «محمد پسیان» بسیار آرام بود. آزارش به کسی نمی­رسید. بزرگتر که شدیم در کتاب­های تاریخ با یک پسیان دیگر آشنا شدیم؛ «کلنل محمدتقی خان پسیان». هر وقت در بین بچه­ها از کلنل پسیان سخنی به میان می­آمد، «محمد پسیان» سینه جلو داده و با افتخار تمام می­گفت که کلنل از عموزادگان ایشان است. ولی گوش ما به حرف­های محمد بدهکار نبود. از این گوش می­گرفتیم و مزاح کنان از آن یکی بیرون می­دادیم. روزها گذشت تا اینکه یکی از خاندان پسیان­ها در تبریز درگذشت. در اعلامیه­ی مرحوم، از کلنل محمدتقی خان پسیان بعنوان عموزاده­ی ایشان یاد شده بود. پدر محمد پسیان «ما» نیز عزادار شد. در مراسم ترحیم حضور یافت و جامه­ی سیاه بر تن کرد. این بار دیگر در اینکه محمد ما خانزاده هستند شکی نداشتم. گویی این سرنوشت پسیان­هاست که گمنام زندگی کنند و گمنام بمیرند.

غرض از این همه سفسطه بافی­ها رسیدن به این نقطه است که در بین مبارزان معاصر ایران بویژه آذربایجان، شاید گمنام­تر از کلنل محمدتقی خان پسیان و سیدحسن شریف­زاده کسی را نتوان یافت. همان­هایی که یکی از بزرگترین تئوریسین­های فکری، سیاسی مشروطیت به حساب می­آید و آن دیگری در برهه­ای از تاریخ که استخوان­های مشروطه و آزادیخواهی زیر چکمه­های استبداد رضاشاهی خرد می­شد قد برافراشت و جان در طبق اخلاص نهاد تا بار دیگر ندای آزادی را بر بلندای ایران زمین به اهتزاز در آورد.

روحشان شاد و راهشان پر رهرو باد!

**سهرون یکی از روستاهای دهستان ارزیل بخش خاروانا از توابع شهرستان ورزقان است. در سال­های اخیر بخش اعظمی از سکنه­ی این روستا همچون دیگر دهات شهرستان ورزقان به شهرهای تبریز و مرند مهاجرت کرده اند.

انتشار کتاب «ورزقان و خاروانا در پس کوچه­های تاریخ آذربایجان»

 کتاب «ورزقان و خاروانا در پس کوچه­های تاریخ آذربایجان» اثر فردین الهیاری در پیشخوان کتابفروشی­های استان قرار گرفت.

نویسنده در این کتاب 180 صفحه­ای که 16 صفحه­ی آن را تصاویر مربوط به آثار تاریخی و مناظر گردشگری شهرستان ورزقان تشکیل می­دهد به تاریخ، فرهنگ و زبان ساکنان این بخش از آذربایجان عزیز پرداخته است.

کتاب «ورزقان و خاروانا در پس کوچه­های تاریخ آذربایجان» هرچند اولین کتاب منتشر شده در رابطه با تاریخ و گذشته­ی ورزقان نیست اما به جرأت می توان گفت بهترین و کاملترین آنهاست.

ضمن عرض تبریک خدمت مردم فرهنگ دوست قره­داغ بویژه محضر دوست بسیار بزرگوارم آقای فردین الهیاری به مناسبت انتشار کتاب ارزشمند «ورزقان و خاروانا در پس کوچه­های تاریخ آذربایجان»، کلیه علاقمندان به تاریخ و گذشته آذربایجان بویژه دانشجویان، فرهنگیان، اصحاب قلم و نویسندگان منطقه را به مطالعه­ی این کتاب گرانسنگ توصیه می­کنم.  

آتش­سوزی در ورزقان ممنوع است!

نبود ایستگاه آتش­نشانی در ورزقان با وجود نیاز شدید منطقه به آن از دغدغه­های اصلی مردم این شهرستان از سال­های گذشته تاکنون است.

به گزارش ایرنا، در سال­های اخیر به دلیل نبود امکانات و تجهیزات اطفای حریق در شهر ورزقان و دیگر شهرها و روستاهای اطراف، دامنه­ی خسارات اتش­سوزی­ها عمیق­تر شده و خسارات مادی قابل توجهی به مردم تحمیل شده است.

کمال امید، شهردار ورزقان در این رابطه گفت: با توجه به شرایط فصل برداشت محصولات در منطقه که توأم با خشکسالی و کمبود آب­های زیرزمینی شده، در صورت بروز آتش­سوزی، احتمال عمیق­تر شدن و غیرقابل کنترل شدن آن می­رود.

وی تاکید کرد: مسئولان ذیربط در شهرستان ورزقان نیز از وضعیت موجود ناراضی هستند ولی تنها امکان موجود در بخش آتش­نشانی در سطح این شهرستان یک دستگاه وسیله­ی نقلیه­ی آتش­نشانی با مخزن محدود است که جوابگوی نیازها نیست.

شهردار ورزقان، جلب حمایت مالی نهادهای اجتماعی و اقتصادی فعال در منطقه شامل هلال­احمر، کارخانه و معادن مس سونگون و نیز کمک مالی نهادهای اداری و دهیاری­ها را برای راه­اندازی ایستگاه آتش­نشانی حیاتی دانست.

مدیرعامل دهیاری­های بخش مرکزی ورزقان نیز گفت: نبود ایستگاه آتش­نشانی موجب ناهماهنگی در ارایه­ی خدمات شده و استفاده از امکانات محدود کنونی نیز به صورت محدود انجام نمی­گیرد.

بازتاب واقعیت­های زمانه در آثار صمد بهرنگی

آثار صمد بهرنگی بازتاب واقعیت زمانه­ی خودش است. در این آثار نه تنها با واقعیت موجود روبه رو می­شویم، بلکه صمد را می­بینیم که در برابر کودک احساس معلم بودن می­کند. او در کتاب «ماهی سیاه کوچولو» علاوه بر اینکه تنهایی ماهی سیاه را به تصویر می­کشد رفتن و خارج شدن از تکرار را نیز تعلیم می­دهد. می­بینیم ماهی سیاه کوچک چه سان در حین حرکت، با کفچه ماهی­ها و قورباغه­ها و خرچنگ و سوسمار برخورد می­کند و بعد با اره ماهی و مرغ سقا. ماهی سیاه کوچولو هنگامی که آب را احساس کرد به تجربه کردن پرداخت و به لذت رسید. آیا این یک تراژدی است؟ گویی انسان تنهایی خود را احساس می­کند اما از کار نمی­نشیند و ...

نمی­دانم می­توان به گونه­ای دیگر به ماهی سیاه کوچولو نگریست؟ یعنی اینکه آدمی بی­هیچ پشتوانه­ای بتواند بیاموزد، حرکت کند و استعدادهایش را پرورش دهد؟ در داستان «کور اوغلو و کچل حمزه»، کور اوغلو چه فروتنانه در برابر زیبایی «نگار» سر خم می­کند. گویی او و دوستانش در قلعه جمع شده­اند تا از زیبایی دفاع کنند. و در پایان می­بینیم کور اوغلو پس از غلبه بر حیله­گری­ها و آدم فروشی­های کچل حمزه و ستم اربابان، گیتار می­گیرد و برای زلف و ابروی نگار می­نوازد و نغمه ساز می­کند.

هسته هلو در داستان «یک هلو هزار هلو» آیا نماد قلب صمد نیست؟ قلبی که همیشه می­تپید، می­جنگید، می­گریست، اندوهگین می­شد و برای خوشحالی کودکان سرشار از اشتیاق می­شد. صمد به کودک تخیل می­آموزد قهرمانان قصه­هایش با پدیده­های جهان همسنگ می­شوند. در «عروسک سخنگو» یاشار آرزو می­کند یکی از ستاره­های آسمان مال او باشد تا دکمه­ی پیراهن­اش کند. در «یک هلو هزار هلو» درخت هلو خواب می­بیند و برای آن دو کودک می­گرید. این تخیل ماجراجویانه نیست، جهان­بینی­ای است که صمد می­دهد. قهرمانانش بدون تجربه چیزی را نمی­پذیرند، دارای تخیل زیبایی هستند، چیزی را تبلیغ نمی­کنند و طبق تئوری­های از پیش آماده، زندگی نمی­کنند. از زبان خرگوش به کرم شبتاب می­گوید: «هر نوری هر چقدر ناچیز باشد بالاخره روشنایی است.» یعنی کرم شبتاب از ماه کمتر نیست.

با خواندن کتاب «کند و کاو در مسایل تربیتی ایران» بیشتر به ابهت صمد و صمیمیت­اش پی­ می­بریم. اینکه چگونه معلم مأیوس فلک زده­ی روستایی را از لاک­اش بیرون می­کشاند و وضعیت تعلیم را نشان می­دهد و به آنانی که تئوری­های آموزشی غرب را توصیه می­کنند می­فهماند که برای چه کسانی و چه قشری آن مطالب را می­نویسد. او مشکلات آموزشی مدرسه­های روستایی و دور افتاده را در این کتاب بیانکرده و وضعیت معلمان را نشان می­دهد. وضعیتی که در آن معلمان، مطالب درسی را فرمول­وار به خورد دانش­آموزان می­دهند و کتاب خواندن و مطالعه را کسر شأن می­دانند. صمد در این کتاب همچنین به تنبیه­بدنی، بازرسی فرهنگی و مشکل دو زبانگی در آذربایجان می­پردازد.

ننگ سکوت

مسلمانان چین طی دو هفته­ی گذشته به جرم گناه نکرده­شان کف خیابان­ها را سیراب کردند بدون اینکه مسئولین و دولتمردان نظام جمهوری اسلامی جیک­شان در بیاید. این سکوت معنادار، یادآور سکوت سال­های گذشته است، سکوتی که علیرغم گذشت سالها، هنوز شکسته نشده است. سکوت کشتار صدها هزار تن از مسلمانان چچن توسط روس­ها. سکوت کشتار و آوارگی هزاران زن و کودک مظلوم قره­باغ.

سیاست­، دین را به قدری تنزّل می­دهد، به قدری از درون می­پوساند که روزی چون درخت موریانه­زده بر زمین می­غلطد بی­آنکه خبر کند. و همین دین سیاست­زده به قدری تساهل و تسامح به خرج می­دهد که بعضاً صدای نزدیکترین یاران و حامیانش را نیز در می­آورد.

روزهاست بخش اعظم اخبار صدا و سیمای کشورمان را خبرهای مربوط به قتل خانم محجبه­ی مصری توسط یک نژادپرست آلمانی تشکیل می­دهد، این درحالیست که کوچکترین خبری در خصوص قتل­عام نزدیک به 200 مسلمان چینی از همین رسانه درز نکرده است. باز خدا اموات برخی از مجتهدین را بیامرزد که بیانیه­هایشان صدا و سیما را مجبور کرد بعد از دو هفته، بصورت اجمالی هم که شده اشاره­ای به این فجایع داشته باشند.

به هر حال در مکتب اسلام، سکوت در برابر ظلم به مثابه­ی مشارکت در آن محسوب می­شود و مطمئناً سکوت دولتمردان کشورمان در برابر کشتار مسلمانان چین نیز مصداق کامل مشارکت در آن خواهد بود. البته ننگ این سکوت­ها کمتر از ننگ عهدنامه­های ترکمنچای و گلستان نیست. همچنانچه بعد از گذشت دو قرن، هنوز ننگ این دو عهدنامه از کارنامه­ی قاجار پاک نشده است بدون شک، ننگ سکوت مصلحتی نقش بسته بر پیشانی دولتمردان کشورمان نیز سالها بر جای خواهد ماند.