پسیانِ ما

کوچک که بودم* یک همکلاسی داشتم به اسم «محمد پسیان». پدرش نصرت خان نام داشت. می­گفتند خانزاده هستند و اصالت­شان به ارباب­های سهرون** می­رسد. اما ما چون نشانی از شوکت و جلال خان و ارباب­زادگی در نصرت خان و خانواده­اش نمی­یافتیم، باورش نمی­کردیم. رابطه­ی من و محمد خوب بود. پشت یک میز و صندلی می­نشستیم. هیکل­اش درشت بود. هر زمان فوتبال بازی می­کردیم بچه­ها از رو در رو شدن با وی در هراس بودند. با همه­ی این اوصاف، «محمد پسیان» بسیار آرام بود. آزارش به کسی نمی­رسید. بزرگتر که شدیم در کتاب­های تاریخ با یک پسیان دیگر آشنا شدیم؛ «کلنل محمدتقی خان پسیان». هر وقت در بین بچه­ها از کلنل پسیان سخنی به میان می­آمد، «محمد پسیان» سینه جلو داده و با افتخار تمام می­گفت که کلنل از عموزادگان ایشان است. ولی گوش ما به حرف­های محمد بدهکار نبود. از این گوش می­گرفتیم و مزاح کنان از آن یکی بیرون می­دادیم. روزها گذشت تا اینکه یکی از خاندان پسیان­ها در تبریز درگذشت. در اعلامیه­ی مرحوم، از کلنل محمدتقی خان پسیان بعنوان عموزاده­ی ایشان یاد شده بود. پدر محمد پسیان «ما» نیز عزادار شد. در مراسم ترحیم حضور یافت و جامه­ی سیاه بر تن کرد. این بار دیگر در اینکه محمد ما خانزاده هستند شکی نداشتم. گویی این سرنوشت پسیان­هاست که گمنام زندگی کنند و گمنام بمیرند.

غرض از این همه سفسطه بافی­ها رسیدن به این نقطه است که در بین مبارزان معاصر ایران بویژه آذربایجان، شاید گمنام­تر از کلنل محمدتقی خان پسیان و سیدحسن شریف­زاده کسی را نتوان یافت. همان­هایی که یکی از بزرگترین تئوریسین­های فکری، سیاسی مشروطیت به حساب می­آید و آن دیگری در برهه­ای از تاریخ که استخوان­های مشروطه و آزادیخواهی زیر چکمه­های استبداد رضاشاهی خرد می­شد قد برافراشت و جان در طبق اخلاص نهاد تا بار دیگر ندای آزادی را بر بلندای ایران زمین به اهتزاز در آورد.

روحشان شاد و راهشان پر رهرو باد!

**سهرون یکی از روستاهای دهستان ارزیل بخش خاروانا از توابع شهرستان ورزقان است. در سال­های اخیر بخش اعظمی از سکنه­ی این روستا همچون دیگر دهات شهرستان ورزقان به شهرهای تبریز و مرند مهاجرت کرده اند.