مازار

جايگاه سايت­هاي خبري در ادارات شهرستان ورزقان

آمار و اطلاعات دقيق و روشن، زيربناي توسعه جوامع محسوب مي­شوند. جوامعي كه نهادهاي آماري و اطلاعاتي دقيق­تري داشته باشند در مسير توسعه و ترقي، قدم­هاي استوارتري بر خواهند داشت. اگر امروزه توسعه­ي علوم و فنون رشد و سرعت بيشتري به خود گرفته دليلش، چيزي نيست جز گسترش شبكه­هاي اطلاع­رساني در اقصي نقاط جهان. تاثير شبكه­هاي اطلاع­رساني متعدد اعم از ديداري و شنيداري در توسعه جوامع به قدري زياد است كه دانشمندان عصر معاصر را عصر ارتباطات و اطلاعات نام نهاده­اند.

بدون شك زماني مي­توان برنامه­هاي موفقي طراحي و اجرا نمود كه اطلاعات كاملي از شرايط زماني و مكاني پيرامون خود و جامعه در دست داشته باشيم، اطلاعاتي در مورد امكانات، پتانسيل­ها و كمبودها و نارسايي­هاي منطقه. و اين امر جز با ايجاد ساز و كارهاي لازم براي توسعه­ي نهادهاي اطلاعاتي و ارتباطي ميسر نيست.

شهرستان ورزقان، به عنوان يكي از شهرستان­هاي نوزده­گانه آذربايجان­شرقي كه بيشترين درصد ساكنانش روستانشين هستند در اين زمينه با مشكلات عديده­اي دست و پنجه نرم مي­كند. اين شهرستان عليرغم اينكه نزديك به پنجاه هزار نفر جمعيت را در خود جاي داده است، متاسفانه فاقد زيرساخت­هاي لازم در زمينه اطلاعات و ارتباطات است. فعاليت يك خبرنگار پاره­وقت صدا و سيما با امكانات محدود،  انتشار هر از گاه وي‍ژه­نامه­هاي چهار و هشت صفحه­اي و فعاليت يك باب كافي­نت با چند دستگاه كامپيوتر تنها امكانات موجود شهرستان ورزقان در زمينه اطلاع­رساني است.

نه تنها هيچ يك از خبرگزاري­ها در شهرستان ورزقان نماينده و خبرنگار ندارند بلكه به جرآت مي­توان گفت بيش از 90 درصد ادارات، فاقد نيروي انساني ماهر و مجرب در زمينه­ي اطلاع­رساني در بخش روابط عمومي­هاي خود هستند. همين امر سبب شده تا از ادارات و نهادهاي دولتي شهرستان، كمترين ميزان اخبار در خبرگزاري­ها رسمي كشور منتشر شود.

به جز معدود اداراتي چون آموزش و پرورش كه داراي سايتي نيمه فعال است ديگر ادارات و نهادهاي شهرستان يا فاقد سايت­هاي خبري و اطلاع­رساني هستند و يا اينكه ماه­ها و سال­ها از آخرين بروزرساني آنها گذشته است و اطلاعات­شان كاملاً از رده خارج به حساب مي­آيند. جالب­تر اينكه برخي از همين اندك سايت­هاي موجود ادارات، به قرار دادن تصويري از ساختمان اداره و يا مدير آن اكتفا كرده­اند.

به عنوان مثال، وب­سايت فرمانداري شهرستان كه قبلاً به آدرس اينترنتي  www.varzeghan.gov.ir  فعال بود مدتهاست فيلتر شده و ديگر هيچ سايتي براي جايگزيني آن طراحي نشده است. دانشگاه آزاد ورزقان تنها با يك «سيستم  ثبت نام و اطلاع­رساني» وي‍ژه­ي دانشجويان خود در دنياي مجازي حضور دارد. سايت اداره كل ثبت اسناد و املاك شهرستان ورزقان عليرغم اينكه يك سال پيش طراحي و فعال شده متاسفانه جز مطلبي در دو پاراگراف آن هم در رابطه با وجه تسميه و موقعيت جغرافيايي شهرستان ورزقان اطلاعات ديگري ندارد. شهرك صنعتي ورزقان هنوز سايتي ندارد و در سايت شركت شهرك­هاي صنعتي استان به درج چند مورد اطلاعات جزئي از قبيل مساحت، تاريخ شروع عمليات اجرايي شهرك، فاصله آن با مركز استان و فرودگاه و راه­آهن اكتفا شده است. تنها اطلاعات موجود سايت دانشگاه پيام­نور ورزقان، در نوشته­ي دو سطري «آغاز كلاس­هاي ترم دوم سال تحصيلي 89-88 دانشگاه پيام نور ورزقان» خلاصه شده است.

اطلاعات در مورد برخي از ادارات و نهادهاي شهرستان بسيار اندك است. تنها اطلاعات موجود در مورد شهرداري خاروانا به ميزان جمعيت، زبان و مذهب مردم خاروانا و درجه و نام شهردار آن در سايت سازمان شهرداري­ها و دهياري­هاي وزارت كشور مربوط مي­شود  كه در آن نام شهردار محمد زارع و درجه­ي آن يك درج شده است. اداره ثبت احوال ورزقان، تنها اداره­ي شهرستان است كه اطلاعات نسبتاً خوبي در مورد آن در سايت اداره كل ثبت احوال استان آذربايجان­شرقي وجود دارد.

اطلاعات موجود در خصوص مديريت جهادكشاورزي شهرستان ورزقان محدود به اطلاعات اندكي است كه توسط شخصي به نام  «محمدپور» در قالب يك وبلاگ با عنوان «مديريت جهاد كشاورزي شهرستان ورزقان» در اينترنت قرار گرفته است و آخرين مطلب مورد استفاده آن نيز مربوط به گزارش عملكرد اين مديريت در سال زراعی 88-87 مي­باشد.

همچنين، در سايت سازمان بازرگاني استان آذربايجان­شرقي در ذيل كلمه­ي ورزقان عبارت «مطلبی برای نمایش وجود ندارد» به چشم مي­خورد و شبكه بهداشت و درمان شهرستان نيز تنها تصويري از ساختمان شبكه را در سايت خود قرار داده است. سايت آموزش و پرورش ورزقان تنها سايت فعال ادارات شهرستان است كه اخبار آموزش و پرورش ورزقان را به صورت هرچند كوتاه مي­توان در آن يافت. البته نبايد فراموش شود كه بعضاً اخبار برخي از ادارات همچون اداره تبليغات اسلامي و اداره فرهنگ و ارشاد اسلامي شهرستان در سايت ادارات كل خود منتشر مي­شوند و برخي از اخبار شبكه بهداشت شهرستان نيز در سايت دانشگاه علوم پزشكي استان قابل رويت و مطالعه مي­باشد.

در سايت نماينده مردم شهرستان در مجلس شوراي اسلامي نيز هيچ خبري از سخنراني­ها، نطق­هاي پيش از دستور و مصاحبه­هاي ايشان و يا طرح­ها و برنامه­هاي در دست مطالعه و اجراي شهرستان وجود ندارد.

آيا فكر نمي­كنيد با اين همه كمبود و نارسايي در عرصه­ي اطلاع­رساني در شهرستان ورزقان نبايد انتظار وضعيتي بهتر از وضعيت موجود در زمينه­هاي مختلف اقتصادي، اجتماعي، فرهنگي، سياسي و گردشگري داشته باشيم؟! به نظر مي­رسد ديگر فضاي ركود حاكم بر بخش اطلاع­رساني شهرستان بايد در هم شكند تا شايد شاهد بارور شدن توانايي­ها و پتانسيل­هاي اين منطقه­ي محروم باشيم.

هفت آيين نوروزي ارزيل

ارزيل روستايي است در منتهي­اليه غربي منطقه­ي قره­داغ كه در دامنه­ي جله­داغ سفره گسترده است.

اين روستا به جهت بهره­مندي از امتياز رودخانه­ي «گؤي چاي» داراي باغات ميوه­ي بسياري است. طبيعت بكر منطقه و آبشار گل­آخور سبب شده تا ارزيل در سال­هاي اخير مورد توجه گردشگران قرار گيرد.

سنگ قبرهاي موجود در گورستان روستا، قدمت آن را به سال­هاي قبل از 850قمري مي­برد.

در اين نوشته، به هفت آيين نوروزي روستاي ارزيل كه همچنان پا برجا هستند نگاهي گذرا انداخته شده است.

اوشاق­لارين دولانماسي

گردش كودكان قبل از تحويل سال نو، از آداب و رسومي است كه از قديم­الايام در روستاي ارزيل مرسوم است. اگر سال نو قبل از ظهر تحويل شود، كودكان عصر روز قبل و چنانچه بعد از ظهر تحويل شود قبل از ظهر همان روز به همه­ي خانه­ها سر زده و از آنها عيدي مي­گيرند.

در اين گردش، همه­ي كودكان زير 12 سال حتي دختربچه­هاي زير 9سال مشاركت دارند. كودكان با انداختن خورجين­هاي كوچك بر دوش كه «هيبه» گفته مي­شود به خانه­ها مراجعه كرده و با گفتن جمله­ي «بايراميز موبارك اولسون، بير قيرميزي يومورتا اولسون» از صاحب­خانه طلب عيدي مي­كنند.

مردان و پسران بزرگسال روستا نيز به هنگام شب با انداختن شال از پشت­بام­ها عيدي مي­گيرند.

يومورتا بوياما

تخم­مرغ، جايگاه وي‍ژه­اي در روند برگزاري مراسم عيد نوروز در روستاي ارزيل دارد. اهالي روستا براي جذابيت هر چه بيشتر تخم­مرغ­هايي كه به عنوان هديه به ديگران مي­دهند آنها را در رنگ­هاي مختلف رنگ­آميزي مي­كنند.

براي رنگ­آميزي تخم­مرغ­ها، در روستاي ارزيل از كاه گندم و جو، پوسته­ي گردو، زرد چوبه، رنگ غذا و نوعي قارچ درختي بهره مي­گيرند.

براي كودكان ارزيلي، تخم­مرغ ارزشمندترين عيدي­اي محسوب مي­شود كه از بزرگان و فاميل مي­گيرند، طوري كه براي اغلب كودكان ارزش يك تخم­مرغ در اين روزها فراتر از هزاران تومان پول نقد است.

در ديد و بازديدهاي دسته جمعي اهالي روستا، خانواده­ها بر روي شيريني­اي كه به ميهمانان مي­دهند تخم­مرغي مي­گذارند. اين تخم­مرغ متعلق به كسي است كه با گرداندن قوطي و يا سيني شيريني از ميهمانان پذيرايي مي­كند.

چيل ياسين سويو

قبل از تحويل سال، مردم در مسجد جامع روستا گردهم مي­آيند. ديگ بزرگي را از آب پر مي­كنند و اندكي زعفران به آن اضافه مي­كنند طوري كه رنگ آب متمايل به زرد شود، مقداري سنجد هم در داخل ديگ مي­ريزند. سپس چند تن از اهالي روستا، چهل مرتبه سوره­ي ياسين را قرائت نموده و از دور به آب ديگ فوت مي­كنند. بعد از تحويل سال هر يك از افراد، يك ليوان از آب بر مي­دارند تا در كنار سفره­ي هفت­سين­شان قرار دهند.

با اتمام نوروز و جمع­آوري سفره­ي هفت­سين، اين آب را به چهار گوشه­ي خانه مي­ريزند، چرا كه مردم معتقدند آب چهل ياسين خير و بركت مي­آورد.

تحويل سال با شليك گلوله

سال نو در روستاي ارزيل با شليك گلوله آغاز مي­شود.

زماني كه اهالي روستا براي خواندن دعا و تهيه­ي آب چيل ياسين در مسجد گرد هم مي­آيند تني چند از افرادي كه اسلحه دارند، اسلحه­ي خود را به مسجد مي­برند و منتظر شروع سال جديد مي­شوند. اين افراد به محض شروع سال، اقدام به شليك چند گلوله از پنجره و يا مقابل درب ورودي مسجد مي­كنند.

به نظر مي­رسد اين شليك­ها به منظور فراري دادن سال كهنه باشد.

ديد و بازديدهاي گروهي

ديد و بازديدهاي نوروزي در ارزيل، اغلب به صورت گروهي انجام مي­گيرد. براي تسهيل در انجام ديد و بازديدهاي گروهي، روستا به دو قسمت نسبتاً مساوي تقسيم مي­شود. مردان خانواده روز نخست بصورت دسته­جمعي به ديدار خانواده­هاي گروه خود مي­روند. روز دوم، يكي از گروه­ها به ديدار گروه دوم و روز سوم گروه دوم به ديدار گروه اول مي­شتابند. در اين صورت ديد و بازديدهاي نوروزي روستاي ارزيل، سه روز به طول مي­انجامد.

البته بايد يادآوري شود، زنان روستا نيز در گروه­هاي چند نفري به ديد و بازديد مي­پردازند.

گيردكان اويناماق

كودكان و نوجوانان ارزيلي در روزهاي عيد با توجه به اينكه مقدار متنابهي گردو عيدي مي­گيرند، براي پر كردن اوقات فراغت نوروزي­شان اقدام به گردو بازي در پشت­بام­ها مي­كنند.

در اين بازي كه براي كودكان صرفاً جنبه­ي تفريحي و سرگرمي دارد، تعداد بازيكنان از دو تا چند نفر ـ بسته به طول محل بازي ـ متغيّر است. هر كدام از شركت كنندگان در بازي يك يا دو عدد گردو با فاصله­ي يكسان بر روي يك خط مستقيم مي­چينند.

سپس يكي از بازيكنان كه آغازگر بازي است با نشانه گرفتن گردوهاي چيده شده و وارد كردن ضربه­ي انگشت به «موزو» در صدد زدن گردوها بر مي­آيد.. چنانچه بازيكن، يكي از گردوهاي چيده شده را بزند حق پرتاب مجدد «موزو»ي خود را خواهد داشت و گرنه بايد بازيكنان ديگر به ترتيب «موزو»ي خود را به طرف گردوها پرتاب كنند تا دوباره نوبت به نفر اول برگردد. هر كس آخرين گردوي مانده بر زمين را بزند، آغازگر بازي در مرحله­ي بعدي خواهد بود.

براي شروع بازي، بازيكنان گردويي را از يك نقطه­ي سراشيبي رها مي­كنند تا صاحب هر كدام از گردوها كه مسافت بيشتري طي مي­كند آغازگر بازي باشد و بقيه نيز به ترتيب در رده­هاي بعدي قرار گيرند.

در اين بازي به آغاز كننده­ «پئش» يا «پئنج» و به آخرين پرتاب كننده نيز «قيغان» مي­گويند.

نخستين رعد و برق سال

اهالي روستاي ارزيل باور خاصي در خصوص اولين رعد و برق سال دارند. آنها به محض مشاهده­ي اولين آذرخش و غرش آسمان در سال جديد، مقداري خاك از روي زمين برداشته و بر روي مرغ­هاي خانگي و گوسفندان مي­ريزند تا در سال جديد مرغ­ها كُرك بيايند و گوسفندان دو قلو بزايند.