مس آذربایجان در انتظار اقدام و عمل
پشت پرده تعلیق پروژه های بزرگترین واحد معدنی آذربایجان
زیتون/ در سال «اقتصاد مقاومتی، اقدام و عمل» بر آن شدیم تا اولویت های اساسی پیشرفت و بهبود وضعیت اقتصادی استان را در قالب «مطالبه اقدام و عمل» مطرح کنیم. با توجه به وجود معادن موجود در آذربایجان، یکی از اولویت های اساسی اشتغال و درآمدزایی در استان، صنعت مس می باشد.
معادن مس خوی، مسجد داغی جلفا، اهر و سونگون قطب مس آذربایجان محسوب شده و توانایی تغذیه سه کارخانه ی ذوب، پالایش و اسید سولفوریک را داراست. این درحالی است که هم اکنون به کارخانجات مناطق دیگر هم کنسانتره می فرستد. براساس برنامه ریزی ها سه کارخانه مذکور نیازمند ۷۵۰هزار تن کنسانتره در سال بوده که توانایی تامین ۴۵۰ هزار تن از معدن سونگون وجود دارد.
شرح کوتاهی از تعلیق تدریجی مس آذربایجان
طبق توافقات و مصوبه سفر استانی هیئت دولت گذشته، این طرح قرار بود در مرحله اول با سرمایه گذاری ۵هزار میلیارد تومانی شرکت ملی صنایع مس ایران آغاز به کار کند که تاکنون ۱۲۰۰میلیارد تومان از مقدار مصوب، هزینه شده و سوله گذاری ها و خریداری بخشی از دستگاه های مرتبط انجام شده است. در این میان به دلیل سهولت و پیگیری های متمرکز، شرکت صنایع مس آذربایجان تاسیس شد.
پس از تشکیل شرکت مس آذربایجان، از صدر تا ذیل پیگیری پروژه های ذوب، پالایش و اسید سولفوریک برعهده این شرکت قرار گرفت. لکن مس آذربایجان به دلیل اعتبار صفر، توانایی سرمایه گذاری را نداشت. بر این اساس و با بهانه مقرون به صرفه نبودن طرح ها، کل مس آذربایجان تاکنون به جز فروش کنسانتره ها به حالت تعلیق درآمد.
همه این پروسه در حالی است که معادن آذربایجان همواره در حال ارسال و فروش کنسانتره های خود به کارخانجات سرچشمه و کرمان می باشند. شرکت مس کرمان در مرحله سود دهی بوده و صنایع پایین دستی مس کرمان در سال هزار میلیارد تومان عواید به همراه می آورد. ۴۰درصد عواید مس کرمان مختص سهامداران بوده، ۴۰ درصد مابقی آن در اختیار سهام عدالت قرار گرفته و ۲۰درصدش هم سهم دولت می باشد.
اشتغالزایی ده هزار آذربایجانی در تعلیق تصمیمات «اتاق کرمان»
نکته مهم این داستان این است که اگر طرح شهرک مس سونگون اجرایی شود، کل معادن آذربایجان در خدمت سه کارخانه ذوب، پالایش و اسید سولفوریک بوده و کنسانتره ای از این منطقه روانه کرمان نمی شد. به همین دلیل دست های پشت پرده با طرح ریزی سناریوهای پیچیده ای مهمترین طرح اقتصادی استان را به تعلیق کشاندند.
براساس بررسی های کارشناسی، درصورت تحقق این پروژه ۷هزار نفر به صورت مستقیم در شهرک صنعتی مس سونگون بکارگیری می شدند و تا ۱۲هزار نفر اشتغالزایی به طور غیرمستقیم و به واسطه صنایع پایین دستی انجام می شد.
پس از شرح مختصری از این مهم، سوال و مطالبه اصلی از مسئولین و نمایندگان استانی این است که در سال اقدام و عمل چه تحرک مثبتی را برای تحقق این طرح و صیانت از صنعت مس آذربایجان در مقابل انحصارگران منفعت خواه انجام خواهند داد؟
طبق اخبار رسیده به زیتون، محفلی با نام «اتاق کرمان» متشکل از چهره های شاخص سیاسی کشوری و اهل کرمان و بعضا سهامدار مس کرمان، از سال های گذشته گردهم آمده و با هر سلیقه سیاسی درصدد حفظ منافع سهامی خود می باشند. به نظر می رسد تعطیلی مس آذربایجان از تصمیمات چنین اتاقی نشات گرفته و برخی از مسئولین استانی توان مقابله با چنین انحصاری را ندارند.
اگر چنین است، اساسا شرکت مس آذربایجان به چه علتی شکل گرفت؟ و پس از تاسیس آن چرا و تا چه زمانی باید از محل سودآوری فروش کنسانتره منتظر تحقق شهرک صنعتی با اشتغالزایی مستقیم ۱۰هزار نفر باشیم؟
تعلیق مستقیم این شهرک پس از سفر معاون اول رئیس جمهور رسمیت یافت و استاندار آذربایجان شرقی با توجه به همگرایی فکری و سیاسی خود با جهانگیری تاکنون هیچ اقدام موثری را برای حل این مشکل حداقل در میدان عمل انجام نداده است. آقای جبارزاده بخوبی واقف است که تحقق اشتغال با رقم اشاره شده، می تواند به موفقیت بی چون و چرای دولت تدبیر تبدیل شود.
پس چرا حمل کنسانتره مس آذربایجان به کرمان صرفه اقتصادی دارد؟
محمد اسماعیل سعیدی نماینده مردم تبریز در مجلس شورای اسلامی نسبت به تعیین تکلیف وضعیت مس آذربایجان گفت: بررسی های کارشناسی به این نتیجه رسیده بود که مس آذربایجان به صورت مستقل و در قالب شرکتی به فعالیت های خود ادامه دهد اما در اوایل کار به دلیل مشکلات گردش مالی، دخل و خرج شرکت، جهت سرمایه گذاری در پروژه عظیم ذوب، پالایش و اسید ناکافی بود.
وی افزود: مصوبه جلسه مجمع نمایندگان استان و وزیر صنعت این بود که تا پالایش مس و تکمیل کارخانه، شرکت مس آذربایجان از منابع صنایع ملی مس ایران تامین گردد. پیرو این مصوبه نیز، جلسه ای در ماه مبارک رمضان سال ۹۳ با حضور جمعی از همکاران از جمله آقای رحمانی و مدیرعامل صنایع ملی مس ایران تشکیل شد تا برای تحقق چنین طرحی اقدامات لازم احصا شده و انجام گردد.
نماینده مردم تبریز گفت: در نهایت از طرف کارشناسان مس ایران گزارشی داده شد که مایوس کننده بود و در این گزارش طوری القا کردند که غلظت و درصد مس سونگون صرفه اقتصادی ندارد. این گزارش با واکنش شدید بنده مواجه شد و به شدت اعتراض کردم. سوال من از متولیان مس ایران این بود که پس چرا به منطقه آمده اید؟ و چرا شرکت مستقل تشکیل دادید؟ آمده اید که ظرفیت های توسعه ی استان را برچینید؟ پس از اعتراضات بنده، فضا سنگین شد و در نهایت مدیرعامل مس ایران گفت هدف ما فقط اطلاع رسانی بود.
وی گفت: در نهایت با اعتراضات جمعی از نمایندگان استان و ارائه مدارک مستدل، از موضع قبلی خود عقب نشینی کردند و بازگشت پالایش به صنایع مس منطقه تصویب گردید. این توافق در سال ۹۳ انجام گرفت اما بعد از حدود دو سال از توافقات انجام شده هیچ اقدامی در زمینه تاسیسات پالایش و ذوب انجام نگرفته است.
سعیدی در خصوص ارزش درآمد و نیروی انسانی صنعت مس آذربایجان اظهار داشت: صنعت مس، صنایع پایین دستی فراوانی داشته و موادی مثل مولیبدن ارزش بیشتری را نسبت به مس داراست. استحصال مس ارزش چند برابری داشته و موجبات رونق صنعت استان را فراهم خواهد کرد.
وی افزود: در خصوص تحقق شهرک صنعتی سونگون و صنایع ذوب و پالایش، دو اتفاق مهم در انتظار استان است. از نظر اقتصادی، استان به یک درآمد پایدار و بسیار بالایی دست پیدا کرده و بالای ده هزار نفر به صورت مستقیم شروع به کار خواهند کرد. صنایع پایین دستی مس همچون لوازم خانگی نیز، کارآفرینی فراوانی را محقق خواهد کرد.
نماینده مردم تبریز خاطرنشان کرد: اگر صنعت مس آذربایجان مقرون به صرفه نیست حمل کنسانتره معادن آذربایجان به کرمان چه صرفه اقتصادی دارد؟ درصد خلوص مس سرچشمه از مس آذربایجان پایین بوده و اگر بنا بر تعطیلی باشد، باید صنعت مس کرمان تعطیل شود. قصد طیف کرمان از تعطیلی رونق آذربایجان چیست؟ بنده عضو کمیته تحقیق و تفحص مس بودم. با مشاهده سناریوهای از پیش طراحی شده به ریاست کمیسیون گفتم از این کمیته هیچ نتیجه ای برنخواهد آمد.
وی افزود: مردم آذربایجان انتظار دارند که معنی و مفهوم سرِ ایران در عمل عینیت یافته و در ابعاد مختلف نمود و بروز داشته باشد. آذربایجان قطب صنعت ایران بود و باید به این جایگاه بازگردد. بنده معتقدم مس آذربایجان باید در زمره یکی از چند اولویت توجهات مسئولین استانی قرار گیرد. مسئولین کشوری نیز به جای تعطیلی صنعت مس آذربایجان به فکر رفع مشکلات باشند.
نماینده مجلس نهم اظهار داشت: آغاز توسعه صنعت مس از زمان کسانی شروع شد که هم در گذشته و هم امروز تیم اقتصادی دولت را تشکیل می دهند. چرا این افراد در گذشته آغازگر قضیه بودند اما امروز سخن از نامقرون بودن صرفه اقتصادی به میان می آورند؟
اکنون نوبت نفله کردن صنعت مس است!
وی در پایان خاطرنشان کرد: عده ای صنعت هواپیماسازی منطقه که نفت آذربایجان نامیده می شود را نفله کردند و امروز نوبت نفله کردن صنعت مس فرارسیده است. مواد اولیه صنعت هواپیماسازی در سراب و آذرشهر موجود است اما ما خود را به واردات از دو کشور روسیه و آلمان محصور کرده ایم و هزینه ارز پرداخت می کنیم. آذربایجان ظرفیت های بسیای برای اقدام و عمل دارد اما اراده ای مشاهده نمی شود.
