نجات دریاچه ارومیه
فریادی که به گوش کسی نمی رسد!
احمد حسن نژاد ـ حدود دو دههي پيش كه روند كاهش آب درياچهي اروميه كليد خورد، هيچ كس فكر نميكرد كاهش سطح آب در عرض كمتر از بيست سال به جايي برسد كه درياچه حالت احتضار به خود گرفته و روي به موت و نابودي كامل بگذارد. اما اين اتفاق در حال افتادن است و هر كس راهش به سواحل درياچهي اروميه بيافتد، به عينه شاهد آن خواهد بود. وضعيت درياچهي اروميه به حدي بغرنج و دردناك است كه سفر به سواحلش ديگر نه تنها چنگي به دل نميزند بلكه مشاهدهي حال نزار و جسم نحيف اين فيروزهي آذربايجان، دل هر آدمي را به درد ميآورد.
اينك پهنهي آبي درياچه جاي خود را به دشت نمك داده و منتظر بادهاي تند و مهيب تابستان نشسته تا طوفانهاي نمكي همهي آذربايجان را در هم نوردد و اراضي و باغات حاشيهي درياچه را تا فرسنگها به نابودي كشاند. اين درحاليست كه مسئولين و متوليان امر به جاي اقدامات عملي تاكنون به برگزاري نشستها و همايشها اكتفا كرده و هر روز وعدهاي نو ميدهند. يك روز از انتقال آب زاب سخن به ميان ميآورند و ديگر روز به سيراب كردنش با آب ارس ميانديشند. غافل از اينكه خطر نزديك است و زماني براي حرّافي و حرفهاي صدمن غازشان باقي نمانده است.
اكنون سالهاست شاهد حرف و حديثهايي در چون و چرايي عقبنشيني آب درياچه و ارايهي راهكارهاي متعددي در ممانعت از نابودي آن از سوي طيفهاي مختلف هستيم. به گونهاي كه حتي گاهاً روند بگو مگوها، شكل جدال به خود گرفته و با آغشته شدن به مسايل سياسي، بروز يكسري تزاحم و درگيريها را اجتنابناپذير نموده است. با همهي اين اوضاع و احوال، آنچه كه هرگز از سوي مردم آذربايجان به فراموشي سپرده نشده، خواستهي به حق آنها در اقدام عملي هرچه سريعتر مسئولين براي جلوگيري از خشكي درياچهي اروميه است. خواستهاي كه به قول دكتر جبارزاده استاندار آذربايجان شرقي، حيات و ممات منطقهي آذربايجان در گرو آن است.
هرچند تشكيل »ستاد احیای دریاچه ارومیه« پس از سالها به انتظار مردم آذربايجان در ايجاد بستر لازم براي يافتن راهکارهای عملیاتی براي نجات درياچهي اروميه پايان داد، ليكن چنانچه دولتمردان كشورمان، نجات درياچه اروميه را در اولويت برنامههاي كاري دولت قرار ندهند، بيشك ديگر تشكيل كارگروهها و ستادهاي مختلف براي احياي آن، دردي را دوا ننموده و شمالغرب كشور را با يك بحران بزرگ زيستمحيطي روبرو خواهد ساخت. بحراني كه پيامدهاي ناگوار اقتصادي، اجتماعي و سياسي آن محصور به آذربايجان نشده و دامان تمام كشور را فرا خواهد گرفت.
درست است كه به گفتهي ابتكار، به دنبال پيشبيني 200ميليارد ريال اعتبار در بودجه قرار است گامهاي نخست براي احياي درياچهي اروميه در سال 93 برداشته شود اما همانگونه كه خود ايشان نير متذكر شدهاند نه اعتبارات مذكور براي احياي درياچهي اروميه كافي هست و نه همت و تلاش فعلي مسئولين و متوليان امر. چرا كه به گفتهي كارشناسان درياچهي اروميه، 70درصد وسعت خود را از دست داده است و با روند فعلي تا سه سال دیگر کاملاً خشک خواهد شد.
در اينجا لازم به يادآوري است كه اندك اقدامات و تلاشهاي صورت گرفته از سوي مسئولين در ماههاي اخير، ثمره و نتيجهي سالها تلاش فعالان فرهنگي، علمي، اقتصادي، سياسي و ديگر تودههاي مختلف مردم آذربايجان در راستاي نجات درياچه اروميه است و اين مهم بايستي پاس داشته شود. مردم نيز بايستي مدنظر داشته باشند كه مسير تحقق خواستهي مشروع و قانونيشان در احياي درياچهي اروميه از سنگلاخ سخت و پرمشقت صبر و پايداري ميگذرد و براي نجات آذربايجان از يك بحران بزرگ بايستي حضوري جدي در صحنه داشته باشند.
