قبل از اینکه وارد مبحث اصلی شویم ابتدا خبری را مرور میکنیم که خبرگزاری فارس در مورخهی 27 آذرماه مصادف با روز عیدغدیر خم در تلکس خبری خود قرار داده است:
عناوین بیگانه، از سردر مغازهها در آذربایجانشرقی حذف میشود
معاون فرهنگی و هنری اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی آذربایجانشرقی گفت: طرح برخورد با به کارگیری اسامی و عناوین بیگانه در سر درب مغازههای تبریز، مراغه و میانه اجرا میشود.
ناصر وحیدی مهر امروز در گفتگو با خبرنگار فارس در تبریز افزود: این طرح به دنبال عقد قرارداد بین اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی آذربایجانشرقی با کانون فرهنگ، ادب و هنر استان از 30 آذرماه امسال اجرا میشود.
وي ادامه داد: به منظور حفظ قوت و اصالت زبان فارسي به عنوان يكي از اركان هويت ملي ايران و زبان دوم عالم اسلام و معارف و فرهنگ اسلامي، دستگاههاي قانونگذاري، اجرايي و قضايي كشور و سازمانها، شركتها و موسسات دولتي و همه شركتهايي كه مشمول قوانين و مقررات عمومي بر آنها مستلزم ذكر نام است و تمامي شركتها، سازمانها و نهادهاي مذكور در بند د تبصره 22 قانون برنامه دوم توسعه موظفند از به كار بردن كلمات و واژههاي بيگانه و گزارشها و مكاتبات، سخنرانيها، مصاحبههاي رسمي خودداري كنند.
وحيديمهر اظهار داشت: همچنين از استفاده از اين واژهها روي همه توليدات داخلي اعم از بخشهاي دولتي و غيردولتي كه در داخل كشور عرضه ميشود، ممنوع است.
وحيديمهر با اشاره به دستگاههاي نظارتي در خصوص اجراي اين طرح گفت: نظارت بر فعاليتهاي تبليغاتي اصناف، تابلوهاي سردر مغازهها و بستهبندي كالاها با همكاري سازمانهاي ذيربط همچون فرهنگستان زبان و ادب فارسي، اداره كل ثبت شركتها، اداره كل اماكن عمومي ناجا، شهرداريها و ... پيگيري و اجرا شود.
وي تصريح كرد: همچنين در مواردي كه نسبت به فارسي يا غيرفارسي بودن عبارت مورد نظر اختلاف نظري وجود داشته باشد، براساس اين قانون، اين نوع ابهامات از فرهنگستان زبان و ادب فارسي به عنوان مرجع تشخيص استعلام ميشود.
معاون فرهنگي و هنري اداره كل فرهنگ و ارشاد اسلامي آذربايجان شرقي افزود: قانون ممنوعيت بكارگيري اسلامي، عناوين و اصلاحات بيگانه در تاريخ 14/9/75 به تصويب مجلس شوراي اسلامي رسيده است و طبق مصوبه 19/2/78 هيئتوزيران، آييننامه اجرايي قانون مذكور به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي ارجاع شده است و از سال 1380 طبق بخشنامههاي ارسالي وزارتخانه به ادارات كل فرهنگ و ارشاد اسلامي استانهاي كشور، اين آييننامه حالت اجرايي به خود گرفت.
وحيديمهر با بيان اينكه تا سال گذشته 200 واحد صنفي اقدام به تغيير يا تصحيح طرح سردرب مغازه خود كردهاند، افزود: اين اداره كل در آذر سال 86، با تشكيل ستاد ويژهاي براي اجراي دستورالعمل اجرايي قانون ممنوعيت به كارگيري اسامي، عناوين و اصطلاحات بيگانه در تبريز و با عقد قرارداد با كانون فرهنگ و هنر و ادب آذربايجان شرقي اقدام به عملياتي كردن اين طرح در سطح شهر كرد
وي ادامه داد: با اجراي اين طرح، 590 اخطار صادر شد كه تعداد 530 واحد صنفي نسبت به تغيير سردرب مغازه اقدام كردند.
معاون فرهنگي و هنري اداره كل فرهنگ و ارشاد اسلامي آذربايجانشرقي اضافه كرد: همچنين تعداد 60 واحد صنفي به علت عدم تمكين به قوانين و مقررات تبليغاتي كشور، براي اقدام قانوني به اداره اماكن معرفي شدند
وحيديمهر گفت: در سال 87 نيز اين اداره كل پس از عقد قرارداد مجدد با كانون مذكور از تاريخ 30/9/87 اقدام به اجراي طرح خواهد كرد كه اين طرح علاوه بر شهر تبريز در شهرهاي مراغه و ميانه نيز به اجرا در خواهد آمد.
وي با بيان اينكه هماهنگي و اطلاعرسانيهاي لازم براي جلوگيري از تخلفات آتي به عمل آمده است، افزود: مكاتباتي با سازمان بازرگاني، صنايع و معادن و شوراي اصناف و اتحاديه تابلوسازان انجام گرفته است تا يادآوريهاي لازم به اصناف در راستاي اجراي طرح تابلو سردر مغازه خود انجام گيرد.
وقتی امروز خبر حذف عناوین بیگانه از سردر مغازههای آذربایجان را از زبان معاون فرهنگي و هنري اداره كل فرهنگ و ارشاد اسلامي استان خواندم بیدرنگ به یاد ماجرایی مشابه افتادم. چند سال پیش وقتی دولت فرانسه استفاده از نمادهای دینی و مذهبی را در این کشور ممنوع کرد همهی مسلمانان جهان یکصدا بدان اعتراض نمودند. مسلمانان عقیده داشتند هدف اصلی دولت فرانسه از تصویب این طرح، صرفاً مبارزه با روند رو به رشد حجاب اسلامی در این کشور اروپایی است و پیش کشیدن پای نمادهای مذهبی، وسیلهای بیش برای سرپوش گذاشتن بر این هدف شوم نیست. واقعیت هم همین بود. چرا که حجاب اسلامی بعنوان شناخته شدهترین نماد دینی مسلمانان، با نمادهای دینی دیگر ادیان از جمله عرقچین یهودی و صلیب مسیحی تفاوت ماهوی فراوانی داشت. تفاوتی که خود اروپائیان بخوبی بدان واقف بودند ولی نمیتوانستند علناً آن را ابراز نمایند. آنها بخوبی واقف بودند حجاب اسلامی نه یک نماد صرف که عاملی مهم در بالا بردن ضریب امنیت اجتماعی زنان و کاهش دهنده میزان جرایم و بزهکاری است و برای همین، دین مبین اسلام بارها و بارها پیروان خود را بر رعایت آن توصیه نموده است در حالی که در هیچ کدام از ادیان مسیحیت و یهودیت بر استفاده از صلیب و عرقچین سفارش نشده است و اگر هم شده باشد لااقل فلسفهی وجودیشان اینگونه نبوده است. استفادهی پیروان ادیان مذکور از این دو نماد در طول تاریخ معمولاً برای تمییز آنها از پیروان دیگر ادیان بوده است و بس. همچنانکه در برهههایی از تاریخ، غیرمسلمانان ساکن در قلمرو کشورهای اسلامی از نشانهایی چون زنار و کلاه در کوچه و بازار استفاده میکردند تا از مسلمانان باز شناخته شوند.
اما نقطه شباهت طرح اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی آذربایجانشرقی با طرح دولت فرانسه نیز در همین سرپوش گذاشتن بر امیال و افکار باطنی مجریان آن است. اگر دولت فرانسه میخواست به بهانهی ممنوعیت استفاده از نمادهای مذهبی، استفاده از حجاب اسلامی را ممنوع کند اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی آذربایجانشرقی هم تحت عنوان زیبا اما دو پهلوی "حذف عناوین بیگانه از سردر مغازهها" در تلاش است به هدف و سیاستی نژادپرستانه جامهی عمل بپوشاند که برخیها از یکصد سال اخیر دنبال پیاده کردن آن بودهاند.
همه میدانیم که ایران کشوری کثیرالمله است و در آن اقوام و نژادهای مختلف با زبانها و گویشهای متعدد در کنار هم زندگی میکنند. اگر بخواهیم تعریفی جامع از ایران داشته باشیم راه و چارهای نیست جز اینکه بگوییم کشور ایران فقط با حضور همین اقوام و نژادهای مختلف در یک محدودهی جغرافیایی مشترک معنا مییابد. اگر یکی از آنها را کنار بگذاریم به پازلی شبیه خواهد بود که قطعات آن از هم پاشیده و طرح اصلی پازل نامشخص است.
همچنانکه اشاره شد کشور ایران با حضور اقوام متعدد معنا پیدا میکند. در حقیقت موجودیت کشورمان با اتحاد و همدلی همین اقوام ساکن در چارچوب کشور محقق میشود. پس با استناد به همین مساله همه زبانها، آداب و رسوم رایج در بین اقوام متشکلهی کشور، ایرانی محسوب میشوند و تفاوتی بین آنها نیست. اسم زیبای سهراب همانقدر ایرانی است که اسامی محمد، جاسم، هیوا، مازیار، نسیم و مارال. و بدون شک زبان فارسی همان اندازه شیرین و دوست داشتنی است که زبانهای کردی، عربی، لری، ترکی، بلوچی، گیلکی، تاتی، ترکمنی و غیره. اگر امروز زبان فارسی بعنوان زبان رسمی کشور مورد استفاده قرار میگیرد، بدان معنا نیست که زبان فارسی نسبت به دیگر زبانها ارجحیت دارد. بلکه فارسی، زبان ارتباط دهندهی اقوام مختلف کشورمان است و بس. نباید مسئولین طوری رفتار کنند که گویی همهی زبانها بجز زبان فارسی محکوم به فنا و نابودی هستند. همه زبانهای رایج در کشور، ایرانی محسوب میشوند. در غیر اینصورت باید بسیاری از دانشمندان، مبارزان، قهرمانان و شهدای عزیز کشورمان را بیگانه تلقی کنیم. چرا که با این داوری غلط، علامه طباطبایی، علامه جعفری، استاد شهریار، ستارخان، شهید مهدی باکری و آیت ا... خامنهای و خیلیهای دیگر بیگانه و اجنبی هستند چرا که زبان مادریشان نه زبان فارسی بلکه ترکی است.
اگر نگاهی به تابلوی مغازهها، مراکز تجاری و خدماتی و شرکتهای مستقر در استانهای غیر فارسزبان بیندازیم خواهیم دید درصد بالایی از اسامی برگزیده شده برای آنها، اسامی غیرفارسی است. اما کمتر اسم بیگانهای در بین این اسامی به چشم میخورد. ایرانی در طول تاریخ هیچوقت اجنبیپرست نبوده است و این ویژگی ایرانی در برگ برگ تاریخ مبارزات معاصر کشورمان بعینه قابل مشاهده است.
اما سخنان آقای وحیدی مهر نشان میدهد متأسفانه برخی از مسئولین نظام جمهوری اسلامی خواسته و ناخواسته پای در راهی گذاشتهاند که دشمنان استقلال و آزادی این ملت میپیمایند. با توصیفی که ایشان از حذف اسامی بیگانه از سردر مغازهها دارند، معلوم میشود که معالاسف از دیدگاه مسئولین اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان، زبانهای اقوام غیرفارسی زبان کشور نیز جزو زبانهای بیگانه محسوب میشوند چرا که آقای وحیدی مهر در بخشی از سخنانش میگوید: "در مواردي كه نسبت به فارسي يا غيرفارسي بودن عبارت مورد نظر، اختلاف نظري وجود داشته باشد، براساس اين قانون، اين نوع ابهامات از فرهنگستان زبان و ادب فارسي به عنوان مرجع تشخيص، استعلام ميشود." با این حساب اسامی ساوالان، سهند، ایپک، باغلارباغی، آتالار و آنالار باغی، ائل گؤلو، قاری کورپوسو، قونقا باشی، گونش، اولدوز، آلتین، آیدین و غیره که همه ریشهی ترکی دارند و نمیتوان به زبان و فرهنگ فارسی ربطشان داد بایستی از تابلوهای شهرمان پایین کشیده شده و جایشان را به اسامی ابریشم، باغ باغها، باغ پدران و مادران، برکهی ایل، پل پیرزن، میدان گاری، خورشید، ستاره، طلا و روشن دهند. اگر این تصمیم بیقد و قوارهی مسئولین ارشاد عملی شود دیگر چگونه میتوان ادعای احترام به اقوام کشورمان را توجیه کرد؟ آیا براستی ایران فقط در کرمان و یزد و شیراز و اصفهان خلاصه میشود؟ آیا فقط زبان فارسی شایستهی توجه و پاسداری است؟ آیا فقط زبان فارسی در معرض هجوم زبانهای بیگانه آن هم از نوع زبانهای بیگانهی ایرانی قرار دارد؟ براستی چقدر به خداوند و آیاتش ایمان داریم؟ مگر خداوند در قرآن کریم، آفرینش آسمانها و زمینها و اختلاف زبانها و رنگها را از آیات و نشانههای خود نمیشمارد؟
به هر حال امیدواریم مسئولین اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی راهی را در پیش گیرند که فردا در پیشگاه خداوند تبارک و تعالی شرمنده و روسیاه نشوند.
