حاجي ريحاني ايله منيم خاطيرهلريم!
احمد حسن نژاد
اسلامي شورا مجليسينين 8 ـ نجي دؤورو عؤمورون باشا يئتيردي. بو بير بهانه اولدو تا اهرـ هريس حوزهسينين كئچميش مجليسده اولان وكيلي «حاج غلامحسين مسعودي ريحان» ايله اولان خاطيرهلريمدن بير نئچهسيني كاغاذ اوسته گتيرهم. بو يازيدان، حاجي ريحاني جنابلارينين فردي و اجتماعي داورانيشينين بير گوشهسينه ايشاره ائتمكدن باشقا بير هدفيم يوخدور.
قوربانام! قوربانام!
اوندا كي حاج ريحاني ورزقانين آزاد بيلييوردونون باش مودورو ايدي، بير گون گؤروشونه گئتديم. روح ا... ايسكندري جنابلاري ايله بيرليكده حاجينين قوللوغوندا اوتورموشدوق كي بيريسي حاجينين جيبتلفونونا زنگ آچدي. حاجي ريحاني تلهسيردي و خطين او باشيندا اولان دا سؤزو قورتارميردي. اونا گؤرهده حاجي دوشموشدو «قوربان» خطينه و آرديجيل شكيلده دئييردي: «قوربانام!». «قوربانام! قوربانام!». «قوربانا...». «قور...». من ايله ايسكندريده گولمكدن قيريلميشديق.
دوغروسودا حاجي قوربانايدي. بير قوربان كي هئچ زاد اوچون قورباني اولدو و قورباني اولماسينين اؤزوندن باشقا بير كيمسهيه فايداسي اولمادي.
همهشهليك وكيل
انتخاباتين ببرينجي مرحلهسي قورتولدو و حاجي ريحاني ايله فلاح جنابلاري ايكينجي مرحلهيه يول تاپديلار. او گون هريس شهرينده ايديم. سحردن ـ آخشاما دهك و گئجهدن ـ سحره دهك، دوستلار ايله بيرليكده حاجي ريحانينين ستاديندا اوتوروب، سئچگينين نتيجهسين گودوردوك. سحره ياخين نتيجه بللي اولوب بير آز هؤيوشنهدن دوشدوك. هاوا ايشيقلاندي. حاجينين باجياوغلوسو گيلين ماشينلاري ايله تبريزه ساري يوللانديق. يولدا حاجينين باجي اوغلوسو دئييردي: «كافيدي حاجي بير كره مجليسه يول تاپا. شوبههسيز، حاجيدا سوراغيم اولان جسارت، مودبيرليك و باجاريق، اونون نئچه دؤوره اهر نمايندهسي اولاجاغيني تضمين ائدهجك».
حاجي وكيل اولدو، آمما بيز حاجيدا نه جسارت گؤردوك، نه مودبيرليك و نه باجاريق. حاجي ائله كورلادي كي دؤرد ايلدن سونرا، نه تكجه اهرـ هريس حوزهسيندن آد يازديرانمادي، بلكه حتا صلاحيتده آلا بيلمهدي.
حاجي قولو
گئجهني اهرده حاجي ريحانينين ائوينده ياتميشديق. سحر يوخودان دوروب، حاجي ايله بيرليكده اهرين بازارينا ساري يولا دوشدوك. بو كوچهدن ووروب او بيري كوچهدن چيخديق. بالاخره حاجي بير چلوكبابينين قاباغيندا ماشينين تورموزونو چكدي. چلوكبابيدا هامي حاجيني «حاجي قولو» سسليردي. ائله بيل آتا ـ آناسي اونا آد قويماميشديلار.
اينصافسيزليق ائتمهيهك، اهرليلر نئجه دئميشديلر، ائله او جور دا حاجينين داليندا دوروب، مجليسه يوللاديلار. آمما حاييف كي حاجي هئچ زامان اهرليلرين بو ايستي و شورلو حمايتلرينه دوزگون جاواب وئرهبيلمهييب و اونلاري اؤز اينتخابلاريندان پئشمان ائتدي.
اوغلان شكيللي تابلو
او گون، ورزقانين آزاد بيلييوردونون «مركز»دن «واحيد»ه ارتقا تاپاجاغي اوچون او شهرين فرهنگ و ارشاد ادارهسينين اجتماعات سالونوندا بير مراسيم كئچيرهجهييدير. ائله اونا گؤره ده حاجي ريحانينين يولداشلاريندان اولان بير نئچه نفر، اهردن ورزقانا گلميشديلر. سالونا گئدهن مسيرده بير سلماني توكاني وارايدي. توكانين تابلوسو بير گؤزهل اوغلان شكيلين، اؤزونده يئرلشديرميشدي. ماشين توكانين اؤنوندهن رد اولا ـ اولا، حاجي تابلونو گؤروب دئدي: «ساغ اول ورزقان! سلمانيسينين تابلوسونا باخ!»
من ايله حاجينين قوناقلاريندان اولان بيريسي كي ماشينين ايچينده اوتورموشدوق، گولوب دئديك: «آي حاجي! نئجه اولدو او بئله تابلونون ايچينده، سنين گؤزون يالنيز بو اوغلان شكيللي تابلونو سئچدي؟» او دا گولوب دئدي: «بيز اهرليلر بئله بير زادي تئز گؤرهريك».
من قالديم، بير تابلونو اونلار تابلو ايچيندن سئچهن گؤزلر نئجه اؤز موكيللرينين داغدان اوجا دردلريني سئچهبيلمهدي.
يئرسيز قوول
سئچگيلرين تبليغات هفتهسي باشلاميشدي. حاجي ريحاني ايله اهرده گؤروشمك اوچون قاباقجادان هماهنگ اولموشدوم. آخشام اوستو تبريزدن، اهره دوغرو يولا دوشدوم. بير ساحاتدان سونرا اهر شهرينده حاجينين مركزي ستاديندايديم.
گون باتدي، گئجه اولدو، حاجيدان خبر اولمادي. بالاخره گئجه ياريسي اؤتموشدو، حاجي ريحاني تاپيليب گلدي و من ايله بيرليكده اونلارين ائولرينه ساري يوللانديق. قاپي دؤيولدو. خانيم قيزلاري قاپيني آچيب، ايچري گيرديك. او گئجه ايلك دفعه اوچون حاجينين ايكي اوغلونون لال ـ كار اولماسين دوشوندوم. ائوده اولان اوغلو، چوخ معرفتلي و شست ـ بستلي بير يئنييئتمه ايدي. بيزه بير شام سوفرهسي آچيلدي. بير نئچه تيكه شام يئييب، ياتماغا حاضيرلانديق. ياتماغا گئدهنده حاجي خانيميسينا اوز توتوب دئدي: «بو دوستوموزا چوخ زحمت وئرميشيك. اينشاا... مجليسه يول تاپسام، بونا بير ثابت ايش باشي باغليياجاغام، بلكه بير آز ذهني آچيلسين!» و خانيميدا ائولي يوخسا سوباي اولدوغومو سوروب دئدي: «پس آللاه دئيهن اولسا گلن ايله كيمي ائولنديرهجهييك ده».
انتخابات قورتولدو. حاجي ريحاني مجليسه يول تاپدي. دؤرد ايل كئچيب، مجليس باشا چاتدي. آمما حاجي بو وئردييي قوولونا دا او بيري قوولولارينا تاي عمل ائتمهدي.
چيخيب اوتوروبسان!
سئچگي زامانينا بير نئچه آي قاليردي. هله كانديدالار آد يازديرماميشديلار، آمما كيملر آد يازديرماق ايستهييرلر، بللي ايدي. تبليغات دا كي نئچه ايل اوندان اؤنجه باشلاميشدي.
ياديمدا دئييل حاجي ريحاني ايله بيرليكده هارا گئتمك ايستهييرديك. ماشينا مينيب يولا دوشدوك. حاجي همهشهكي كيمي اينتخابات دوروموندان و اؤزلرينين وضعيتلريندن سوروشدولار. منده كي هنوز انتخاباتين نئجه اولدوغونو ياخشي آرايا بيلميرديم، دئديم: «اينديليكده ياخشيدي، قاباقجيل كانديدالاردان بيريسيسيز!» او دا گولوب دئدي: «يولداشلاردان بيري تعريفليردي كئچميش زامانلاردا، سئچگيلرين بيرينده كانديدا اولموشدوم. هر گون اؤزومو دولانديران شوفئردن، انتخاباتين نئجه اولدوغونو سوروشوردوم. شوفئرده هر دؤنه دئييردي: حاجي چيخيب اوتوروبسان! گونلر ـ هفتهلر كئچيب، سئچگي گونو يئتيشدي. سئچگيلرين نتيجهسي اعلان اولاندا گؤردوم آخيردان بيرينجييم. شوفئري چاغيريب دئديم: بو نئجه چيخيب اوتورماقدي؟ او دا دايانمادان جاواب وئردي: حاجي سن هر دؤنه ماشيندا اوتوراندان سونرا مندن سوروشوردون. منده دئييرديم؛ چيخيب اوتوروبسان. يالان دا دئميرديم، نييه كي او حالدا سيز ماشينين ايچينده اوتورموشدوز.»
حاجي بو حكايتي تعريف ائديب سوروشدو: «اولمايا منده او جور اوتورموش اولام؟»
آمما دوزوده بو ايدي كي او گونلر اهرـ هريس ده هامي مميخاني، فاتحي و فلاح جنابلارينين بيرينين وكيل اولماسينا دوشونوردولر. نه بيلئيديلر كي مميخاني صلاحيت آلا بيلمهيهجك و فاتحي ايله فلاح دا ريحانيدان دالي قالاجاقلار.
ترسينه وكيل
اوستانيميزين چوخلو شهريستانلارينا تاي، هريس شهرستانيندا ياشايانلار دا نئجه ايللردير اؤزلريني مجليسده مستقيل بير كرسي صاحيبي اولماغا حاقلي بيليرلر. ائله بونا گؤره ده چوخلو مجليس كانديدالاري هريسليلرين بو ايستهييندن بهرهلنيب، بو ايستهيي يئرينه يئتيرمهيي اؤزلرينين انتخاباتي شعارلاريندان بيري قرار وئريرلر.
حاجي ريحانيدا او كانديدالاردان بيري ايدي. بير خئيلك دانيشيقلاريندا بو موضوعا ايشاره ائديب، سؤز وئريردي؛ مجليسه يول تاپيرسا، هريسليلرين بو ايستهيين يئرينه يئتيرمك اوچون اليندهن گلن ايشي اسيرگهمييهجك.
حاجي ريحاني، مجليسه يول تاپاندان سونرا وئردييي قووللارين ترسينه اوندا كي دوغو آذربايجاندا هانسي شهريستانين بو موضوعدا حاقلي اولماسي بارهده سؤز آپاريلدي، هريس شهرستانينين، تبريز حوزهسينه قاريشماغينا رأي وئردي، بونسوز كي اوشونموش اولا. سانكي حاجي وكيلليكدن دويموشدو.
اوزون يوخو
نئچه گون قاباقدان، تبريزده گؤروشمك اوچون قرار قويموشودوق. قرار گونو يئتيشدي. صوبح حاجينين جيب تلفونونا زنگ آچيب هارادا هابئله هانسي ساحات گؤروشمهميزي سوردوم. ناهاردان سونرا «اوستانين ديوان محاسبات» ادارهسينده كئچيريلهجك بير جلسهدن خبر وئريب، قرارا گلديك جلسهدن سونرا گؤروشك.
گون اورتا چاغي اؤزومو ادارهنين قاباغينا يئتيرديم. هاوا چوخ سويوق ايدي. هردن ده بير آلا چارپوو قار ياغيردي. چوخ منتظر قالديم. جلسه قورتاردي. اوستانين وكيللري بينادان ائشيگه چيخديلار. هاميسي واريدي، يالنيز حاجي ريحاني. هر هانسي نمايندهدن سوراغين توتدوم، دئدي: خبريم يوخدو. تلفونونا زنگ آچديم. تلفونون سؤندورموشدو. سويو سوزولموش ائوه قاييتديم. او گون گئجه آخير واختا كيمي تلفونونا جاواب وئرمهدي.
صاباح يئنيدن زنگ آچديم و جلسهيه گلمهدييينين ندهنين سوردوم. چوخ آرام دئدي: «يورولموشدوم. يوخوم گليردي. گيرديم ياتديم، گله بيلمهديم!»
بو قرارين نتيجهسي من اوچون سويوق اثرينده ناخوشلاماق اولدو و حاجي اوچون ده يوخلاماق. بير يوخو كي دؤرد ايل بويو اوزونا چكدي.
قليان عاييدلي موصاحيبه
8 ـ نجي مجليسين باشلانماسيندان بير نئچه آي كئچيردي. دوستوم «رضا عالي» جنابلاري ايله بيرليكده، حاجي ريحاني ايله موصاحيبه ائتمك مقصدينه، اهره دوغرو يولا دوشدوك. اهرده بير نئچه ادارهيه باش ووروب، سونرا حاجي ايله تلفونلاشديق. بير يئرده گوروشوب، بيرليكده اهرين گيرهجهيينده يئرلشن بير قهوهخانايا ساري يوللانديق.
حاجي قهوهخانا دا بير حالدا كي پنجره قاباغيندا اَيلهشيب، بير الين ديزي اوسته قويوب و او بيري الينده قليان گؤتوروب ميزه ديرسكلنميشدير، بيزيم سورولاريميزا جاواب وئريردي. او اهرده «تبديلي صنايع»ين يولا سالماسينين هابئله اهر ـ تبريز يولونون تئزليكجه باشا چاتماسينين ضرورتينه ايشاره ائديب، چوخلو اورهيه ياتيم سؤزلر سؤيلهدي.
8 ـ نجي مجليسين عؤمورو باشا چاتدي. آمما حاجي دئدييي سؤزلرين هئچ بيري يئرينه گئتمهدي. بيزيم موصاحيبهميزدن، اهر ـ هريس حوزهسينين ياشايانلارينا تكجه زاد كي عاييد اولدو، وكيللرينين بير دينج يئرده قليان چكمهسيدير.
اوجوزلو اَت شورباسي
حاجي ريحاني او وكيللرده ايدي كي مجليسه يول تاپماق اوچون لاپ آز پول خرج ائتدي. شايد لاپ آغير هزينهسي، ستادلارينين اجارهسي هابئله پوستر و تراكت هزينهلري اولايدي. ائله بونا گؤره ده اينتظار گئديردي حاجي هئچ جناح و گروپا باغلي اولماييب، تكجه موكيللرينين سؤز دانيشاني اولسون. آمما نئجه كي آز هزينه ايله مجليسه يول تاپدي، ائله او جور آز نتيجه ايلهده مجليسي ترك قيلدي.
تكجه سؤزلر كي دؤرد ايل بويوندا، حاجينين ديلينده ائشيتديك؛ اهر ـ تبريز جادداسينين نازيكلييي، اهرليلرين اييرمي اوچ فايزينين بئكار اولماسي و تراختور تيمينين اودوزماسينين بويوك ندهني «توركونون ناداورليغي»نا شدتلي اعتيراضلاري اولدو.