عدالت برای خوجالی
مقدمه
در طی شب 25 تا 26 فوريه سال ۱۹۹۲، نیروهای میلشا(شبه نظامی) ارمني، يكي از تلخترين جنايات جنگي قرن بيستم را در شهر خوجالي، آذربايجان رقم زدند. نیروهای ارمني كه اين جنايت را به همراه پرسنل لشگر ۳۶۶ موتوري روسيه اجرا نمودند، حتي به سالمندان، زنان و كودكان نيز رحم ننموده و با به نمايش گذاشتن آخرين درجه بيرحمي، نسبت به ساكنين بيدفاع شهر دست به نسل کشی زدند. وحشتناكترين نكته اينجاست كه طی این رویداد تلخ، تمامي كنوانسيونهاي بينالمللي و تمامي قواعد حقوق بينالملل در ارتباط با حقوق بشر، در مقابل ديدگان جامعه جهاني زير پا گذاشته شد. در نتیجه نسلکشی در خوجالی، 613 نفر به قتل رسده و 1275 نفر از سکنه آن اسیر شدند. که تحت شدیدترین شکنجه ها همچون قطع دست، پا، انگشت و بریدن گوش و دماغ و تجاوز به عنف قرار گرفتند و از سرنوشت 150 نفر از اسرا تاکنون نامشخص مانده است. در این میان 76 کودک بنا به دلایل مختلف از جمله شکنجه جزو معلولان هستند. اعضای 6 خانواده تماما کشته شده اند. 26 کودک هر دو والدینشان را از دست داده اند و 130 کودک یکی از والدینشان را. از بین کشته شدگان 56 نفر با اعمال قساوت آمیزی نظیر زنده زنده سوزاندن، کندن پوست سر، سر بریدن، از حدقه در آوردن چشم ها و فرو کردن سرنیزه به شکم زنان حامله به قتل رسیدهاند.
صدها سند تكذيبناپذير جهت اثبات جنايت جنگي مذكور توسط گزارشگران ارگانهاي مطبوعاتي بينالمللي كه در آن هنگام در منطقه فعاليت مينمودند، به شكل فيلم و عكس به تصوير كشيده شده و مقالات مختلفي به چاپ رسيده است. ارگانهاي مطبوعاتي بينالمللي بانفوذ كه اطلاعات مفصلي را در خصوص جنايت جنگي خوجالي به جامعه جهاني تقديم نمودند. جنایاتی که ارامنه و لابی و بلوک سیاسی حامیانش همواره سعی در پنهان ساختن آن دارند. مجموعه گزارشات منتشر شده «عدالت برای خوجالی» مشاهدات و نقل قولهای روزنامهنگاران و ناظران بینالمللی است که در آن تاریخ در منطقه حضور داشته اند.
در ذيل 9 گزارش از قتل عام خوجالي ميآيد:
گزارش اول
آوارگان از كشتهشدن صدها انسان در حملات ارامنه خبر ميدهند
ریش سفیدان مسجد جامع آغدام اين شهر كه در شرق قرهباغ كوهستاني كه در وضعيت جنگي ميباشد، قرار گرفته است، ميگفتند كه، امروز جسد ۱۷ تن از كساني كه از شهر آذربايجانينشيني كه در منطقه محصور واقع شده آوردهاند، را دفن كردهاند. اين شهر در روز چهارشنبه توسط ارامنه اشغال شده بود. آوارگان اهل شهر خوجالي كه داراي ۶۰۰۰ نفر جمعيت بوده و در منطقه شمالغربي شهر استپاناكرد (نام تاريخي اين شهر قديمي خانكندي ميباشد. در دوره اتحاد جماهير شوروي نام اين شهر به استپاناكرد تغيير يافته است - مولف) واقع شده است، از كشتهشدن ۵۰۰ نفر اعم از زنان و كودكان در حين حملات خبر ميدهند. در اینجا هیچ برآورد مستقلی از تعداد کشته شدگان وجود ندارد. «سعيد صادقاف» مدير مسجد آغدام بيان نمود كه، آوارگان شهر خوجالي از روز چهارشنبه تاكنون ۴۷۷ جسد را به اين مسجد آوردهاند... امروز چندین جسد را دیدم. جسد 2 کودک و 3 زن که سینه ی یکی از آنها از فاصله نزدیک مورد اصابت گلوله قرار گرفته بود. تعدادی از 120 آواره دیگر که در بیمارستان بودند. زخمهایی ناشی از ظربات چاقو به تن داشتند. «رییسه آسلاناوا» که چهارشنبه به آغدام فرار کرده گفت: «ارمنیهایی که سه شنبه شب به خوجالی حمله میکردند فقط و فقط شلیک میکردند.» او گفت همسر و دامادش کشته شدهاند و خبری از دخترش ندارد. دو سرباز ترکمن از نیروهای وزارت کشور شوروی نیز در آغدام حضور داشتند، که میگفتند از خوجالی فرار کردهاند. آنها ادعا میکردند که واحد قبلیشان (لشکر 366 شوروی) به نظامیان ارمنی در اشغال شهر (خوجالی) کمک کرده و افسران، آنها را به خاطر مسلمان بودن کتک زده و تحقیر کردهاند. آنها گفتند که سعی داشتند به زنان و کودکان برای فرار کمک کنند. «آقا محمد موتیف» یکی از سربازان فراری چنین گفت: «ما به گروهی از آوارگان که از طریق کوهها در حال فرار بودند کمک میکردیم، تا اینکه ارمنی ها ما را پیدا کرده و رویمان آتش گشودند در جریان این گلوله باران 12 نفر از کودکان و زنان کشته شدند.»
منبع: واشينگتن پست، ۲۸ فوريه سال ۱۹۹۲
مشاهدات توماس گلتس(خبرنگار روزنامه واشینگتون پست)، آغدام، آذربايجان. ۲۷ فوريه سال ۱۹۹۲
گزارش دوم
خاكسپاري كشته هاي آذربايجاني
«الیف کابان»، خبرنگار رویتر در آغدام گزارش داد که آذربایجانیها بعد از قتل عام روز چهارشنبه، دستهای از افراد را که هنگام تهاجم ارامنه به خوجالی، دومین شهر بزرگ منطقه، کشته شده بودند به خاک سپردند. يکی از عزاداران به گروه روزنامهنگاران چنین نهیب زد: «دنیا به آنچه در اینجا اتفاق میافتد پشت کرده است، ما را میکشند و شما فقط نظارهگر هستید.»
منبع: روزنامه ایندیپندنت، 29 فوریه 1992
هلن ووماک(HelrnWomak)
گزارش سوم
تهاجم ارمنه موجب مرگ و فرار آذربایجانیها شده است
در حمله روز سهشنبه حدود 1000 نفر از مردم خوجالی توسط ارتش ارمنستان قتلعام شدند. تلویزیون آذربایجان کامیونهای پر از اجساد را نشان داد که آنها را از منطقه خوجالی خارج میکردند.
منبع: روزنامه واشینگتن تایمز، 2 مارس سال ۱۹۹۲
گزارش چهارم
تهاجم ارمنه موجب مرگ و فرار آذربایجانیها شده است
در حمله روز سهشنبه حدود 1000 نفر از مردم خوجالی توسط ارتش ارمنستان قتلعام شدند. تلویزیون آذربایجان کامیونهای پر از اجساد را نشان داد که آنها را از منطقه خوجالی خارج میکردند.
منبع: روزنامه واشینگتن تایمز، 2 مارس سال ۱۹۹۲
گزارش پنجم
تپههایی از اجساد در قرهباغ تشکیل شده است
«وقتی به سرعت روی تپههای پوشیده از برف قرهباغ فرود آمدیم، اجساد پخش شده در سطح منطقه را مشاهده کردیم. از قرار معلوم، آوارگان هنگام فرار کشته شده بودند. صحنههایی از یک فیلم آذربایجانی از منطقهای که ما روی آن پرواز کردیم. بعدا به روزنامهنگاران نشان داده شد. این فیلم اجساد بسیاری را که در نقاط مختلف تپهها پخش شده بودند نشان میداد. اعتقاد بر این است که 4000 نفر دیگر اسیر یا زخمی شده و از سرما یخ زده یا مفقود شدهاند. هلیکوپتر غیرنظامی وظیفه فرود در کوهستانها و انتقال اجساد از محل قتل و عام را برعهده داشت. هلیکوپتر اجساد 4 غیرنظامی را با خود آورد و در همان لحظه فیلمبردار آذربایجانی از چندین جسد در دامنه کوه فیلمبرداری کرد. بعد از انتقال اجساد به آغدام، به آنها نگاهی انداختم. اجساد دو مرد و یک دختر کوچک غرق در خون بودند. دست و پاهایشان از سرما یخ زده و جمع شده بود. آنها در اثر اصابت گلوله کشته شده بودند.
منبع: تايمز، دوشنبه، 2 مارس سال ۱۹۹۲
مشاهدات «آناتول لوین» خبرنگار تایمز که برای بررسی کشتار دست جمعی آوارگان توسط سربازان ارمنی به منطقه رفته بود.
گزارش ششم
تصاوير ناراحت كننده اجساد
تلویزیونBBC تصاویر ناراحت کنندهای از جمع آوری اجساد افراد غیرنظامی از کوهستانها پخش کرد که توسط تصویربردار تهیه شده بود و گزارشگرBBC گفت: «ما تاکنون جسد بیش از 100 نفر غیرنظامی کشته شده به دست نیروهای ارمنی را مشاهده کردهایم. این اجساد شامل زنان، کودکان و سالخوردگانی است که از فاصله نزدیک هدف گلوله قرار گرفتهاند.» اینجا دوربین تصاویر از زنان و کودکانی را نشان داد که از ناحیه سر هدف گلوله قرار گرفته اند. گزارشگر ادامه داد: «آذربایجانی ها ادعا می کنند که بیش 1000 نفر از اهالی آذربایجان توسط نیروهای ارمنی قتل عام شده اند.»
منبع: تلویزیونBBC، سه شنبه، 3 مارس سال ۱۹۹۲، اخبار ساعت 8
گزارش هفتم
قتل عام بر ملا شد
اجساد بیش از 60 کودک در دامنه تپه های قره باغ یافت شده و بیانگر این ادعا است که سربازان ارمنی آوارگان آذربایجانی را قتل عام کرده اند. تا کنون صدها نفر مفقود شده اند. چهارشنبه گذشته تصاویر اجساد بر جای مانده از قتل عام آوارگان آذربایجانی در تلویزیون پخش شده بود. این اجساد در میان چمنزارهای نزدیک روستا از شدت سرما یخ زده بودند. اجساد به آغدام انتقال داده شدند. تعداد این کشته شدگان شامل افرادی نمی شود که کشتار آنها در حمله طوفانی به شهر خوجالی در آذربایجان در سه شنبه اتفاق افتاده و به ثبت رسیده است. همچنین شامل اجساد کشف شده نیز نمیشود.
«جاهد جباراوف» بازمانده قتل عام گفت که شاهد مرگ بیش از 200 نفر با شلیک گلوله بوده است. همچنین آوارگانی را که از راه های گوناگون از شهر خارج شده بودند و تیراندازی مداوم ارامنه به طرف آوارگان و رهاکردن تعداد زیادی از اجساد در مسیر راهشان را مشاهده کرده است. «در اطراف اجساد، لباس ها، اموال و مدارک شخصی ریخته بر زمین را دیدم. اجساد از شدت سرما یخ زده بودند. چنان سرمایی که مردم را هنگام پنهان شدن در تپه ها و جنگلهای اطراف محل قتل عام کشت. همه آن اجساد متعلق به مردم عادی بودند که لباس های کهنه و ژنده کارگران را بر تن داشتند.»
از 31 جسدی که ما دیدیم فقط یک نفر پلیس و ظاهرا دو نیروی داوطلب آذربایجانی بودند بقیه مردم عادی بودند که شامل 8 زن و 3 کودک می شد. دو گروه که ظاهرا خانواده بودند همگی با هم کشته شده بودند، بچه ها در آغوش زنان قرار داشتند. بعضی از آنها منجمله یک دختر کوچک، از ناحیه سر جراحات جدی برداشته بود. سرش متلاشی شده و فقط صورت باقی مانده بود. بازماندگان قتل عام گفته اند که ارامنه چگونه به زخمی ها و کسانی که از شدت سرما توان راه رفتن نداشتند تیر خلاص زده اند.
منبع: روزنامه تایمز، سه شنبه، 3 مارس سال ۱۹۹۲
گزارش هشتم
قتل عام توسط ارامنه
شواهد جدید حاکی از آن است که امروز قتل عام دیگری از افراد غیر نظامی آذربایجان، توسط نظامیان ارمنی در قرهباغ به وقوع پیوسته است.
گزارش از کندن پوست سر
مقامات آذربایجانی و روزنامهنگاران که برای مدت کوتاهی با هلیکوپتر به منطقه پرواز کرده بودند، اجساد سه کودک را که از پشت سر مورد اصابت گلوله قرار گرفته بودند با خود آوردند. آنها گفتند که تیراندازی ارامنه مانع از یافتن و انتقال اجساد بیشتر شد. «اسد فرزاداوف» مشاور آذربایجانی فرماندار قرهباغ گفت که پوست سر زنان و بچهها کنده شده بود. وقتی شروع به جمعآوری اجساد کردیم ارمنیها به طرفمان تیراندازی کردند. «راشد ممداوف» فرمانده شبه نظامیان آذربایجانی در آغدام گفت: «اجساد مثل گلههای گوسفند در آن منطقه پخش شده بودند. حتی فاشیستها هم چنین نمیکنند.»
دو کامیون پر از جسد
عکاس خبرگزاری رویتر، فردریک لنژاینه از نزدیک شهر آغدام در حوالی قره باغ گزارش داد که دو کامیون پر از اجساد آذربایجانی ها را دیده است. در کامیون اول جسد 35 نفر قرار داشت و به نظر می رسید که تعداد اجساد در کامیون دوم بیشتر باشد. سر برخی اجساد بریده شده و اجساد بسیاری سوزانده شده بود. جسد چندین نظامی نیز در میان اجساد وجود داشت.
منبع: روزنامه نیویورک تایمز، سه شنبه، 3 مارس سال ۱۹۹۲
گزارش نهم
چهره نسلكشي
در طي هفته گذشته، آذربايجان بار ديگر به قبرستان مبدل شد. آوارگان ماتمزده، دهها جسد، پشت مسجد را به مردهخانه موقت تبديل كرده است. آنان مردان، زنان و كودكان ساده آذري اهل خوجالي بودند كه در روزهاي ۲۵ و ۲۶ فوريه توسط ارامنه تارومار شدهاند. بسياري از آنان در هنگام فرار از فاصله نزديك مورد اصابت گلوله قرار گرفته بودند، اعضاي بدن برخي از آنان قطع شده و پوست سر برخي از آنان كنده شده است.
منبع: نيوسويك، ۱۶ مارس سال ۱۹۹۲
پاسكال پريوا و استيو لوون، مسكو
