روند کاهش جمعیت در شهرستان ورزقان
فرهاد جلیلوند
همانطوریکه میدانیم وجود جمعیت در هر نقطهای به موجب وجود امکاناتی است که مردم برای بدست آوردن منافع اقتصادی در آن کرد هم میآیند و در جایی که امکان فعالیت اقتصادی وجود نداشته باشد امکان تجمع جمعیتی تقریباً غیرممکن است. هر چند در اجتماع مردم در بخشهای مختلف یک منطقه پارامترهای زیادی وجود دارد اما شاخصهی اقتصادی مهمترین پارامتر حفظ جمعیت در مناطق میباشد.
جمعیت شهرستان ورزقان در سال 1365 معادل 61676 نفر بوده که در سال 1375 با نرخ رشدی معادل 84/1ـ درصد به 51198 نفر کاهش یافته است. با ادامه این روند و استمرار نرخ رشد منفی، جمعیت این شهرستان در سال 1383 براساس برآوردهای مرکز آمار ایران به 43204 نفر کاهش پیدا کرده است.
تفکیک جمعیت شهری و روستایی این شهرستان نیز حاکی از کاهش سریع جمعیت روستایی و افزایش بطئی جمعیت شهری است. در سال 1365 جمعیت شهری این شهرستان 4471 نفر بوده که در سال 1375 با 27/1 درصد رشد سالانه به رقم 5074 نفر رسیده است که با کند شدن این روند در سالهای بعد، در سال 1383 جمعیت شهری این شهرستان با 21/0 درصد رشد متوسط سالانه، به 5161 نفر افزایش پیدا کرده است.
از طرف دیگر جمعیت روستایی این شهرستان از سال 1365 به بعد با کاهش شدید روبرو بوده است. در سال 1365 جمعیت روستایی این شهرستان 57205 نفر بوده که در سال 1375 با نرخ رشدی معادل 13/2ـ درصد رشد سالانه به 46124 نفر کاهش پیدا کرده است. با تشدید این نرخ رشد منفی در سالهای بعد جمعیت روستایی این شهرستان با 38/2ـ درصد رشد سالانه در سال 1383 به 38043 نفر کاهش پیدا کرده است.
براساس نتایج مقدماتی سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال 1385 جمعیت شهرستان ورزقان 47855 نفر میباشد که 5274 نفر در مناطق شهری و 41865 نفر در مناطق روستایی شهرستان ساکن میباشند. که در مقایسه با سال 1365 در طول 20 سال، جمعیت شهرستان 13821 نفر کاهش پیدا کرده است.
پیشبینی جمعیتی کارشناسان تا افق 1400 برای شهرستان ورزقان حدود 57322 نفر با نرخ رشد 67/0 درصد میباشد که متاسفانه پس از 25 سال هنوز به پای سال 1365 نخواهد رسید.
این در حالیست که وجود معدن مس سونگون پتانسیل خوبی برای ایجاد زمینههای توسعه اقتصادی میتواند در منطقه ایجاد کند. ولی به نظر میرسد برنامهریزی مناسبی که بتواند در روند توسعه منطقه شرایط مناسبی ایجاد کند بعمل نیامده و یا اصولاً گامی در این زمینه برداشته نشده است و این به بیبرنامگی مسئولان استانی و منطقهای بر میگردد که در این زمینه بهتر است نخبگان و دلسوختگان منطقه برای حفظ کیان منطقه ورزقان حرکتی عملی از خود نشان دهند و در جهت اعتلای منطقه قدمی بردارند تا دین خود را به زادگاه خود ادا نمایند.
